1 - Tính toán bằng đồ thị

Léon Lalanne (1840) et Maurice d'Ocagne (1891).

Y tưởng về việc biểu diễn bằng đồ thị kết hợp với một phương trình cho phép thiết lập mối tương quan giữa những giá trị khác nhau của các biến số thoả mãn phương trình đó, nhằm tính được một trong những biến số đó khi biết được giá trị của những biến số khác, là một ý tưởng đã có từ khá lâu. Léon Lalanne và Maurice d'Ocagne đã để lại dấu ấn khá sâu sắc trong quá trình phát triển của cách tính này.

Những thí dụ về những biểu đồ sử dụng những đường cong lập nên cho một số tính toán đặc biệt có thể có từ những hồi đầu khởi thủy của khoa học Hy Lạp và Ả Rập.

Việc áp dụng phương pháp ấy vào trường hợp có hai biến số đã được phổ biến rất nhanh trong những lĩnh vực hoạt động khác nhau: khoa học thực nghiệm, khoa đạn đạo, pháp binh, thương mại,…

Léon Lalanne, kỹ sư trưởng cầu đường, người đã đề nghị sử dụng, ngay từ 1842, những biểu đồ đó cho việc tính toán những mặt cắt đào lắp, đã đưa lại thêm một số cải tiến.

Léon Lalanne

Ông đã đưa ra nguyên lý làm méo hình, nghĩa là thay đổi những tỷ lệ trên các trục sao cho trong hầu hết các trường hợp, đưa được những đường cong phải chuyển về thành những đường thẳng đơn giản, điều đó làm cho việc vẽ và đọc những bản đồ thời đó dễ dàng hơn nhiều.

Cũng chính ông đã đưa ra từ "toán đồ" để chỉ những đồ thị tạo thành như thể là những bảng tính đã giải sẵn.

Còn Maurice d'Ocagne, giáo sư ở trường đại học Bách Khoa, sau này năm 1891 đã cho ra đời cuốn chuyên luận về pháp giải toán đồ, để thống nhất trong cùng một lý thuyết và tập hợp toàn bộ những công trình về các phương pháp tính toán bằng đồ thị trong một học thuyết mới.